بانگ خبر، امروزه نظامهای سلامت موفق در جهان، صرفاً بر توسعه زیرساختهای درمانی تکیه ندارند، بلکه با استقرار حکمرانی مطلوب، زمینه شفافیت، پاسخگویی، مشارکت مردم، استفاده بهینه از منابع و هماهنگی میان تمامی بخشهای مؤثر بر سلامت را فراهم میکنند. سلامت، موضوعی فرابخشی است و تحقق آن نیازمند همکاری دستگاههای اجرایی، شهرداریها، آموزش و پرورش، رسانهها، سازمانهای مردمنهاد، خیرین و همه نهادهای اثرگذار است.
دانشگاه های علوم پزشکی علاوه بر ارائه خدمات بهداشتی و درمانی، مسئولیت هدایت علمی، سیاستگذاری منطقهای، تربیت نیروی انسانی، توسعه پژوهشهای کاربردی و رصد شاخصهای سلامت را بر عهده دارد. از این رو، حکمرانی مطلوب در دانشگاه مستلزم تصمیمگیری مبتنی بر داده، استفاده از ظرفیت فناوریهای نوین، تقویت نظام اطلاعات سلامت، آیندهنگری و بهرهگیری از خرد جمعی است.
تحقق عدالت در سلامت، یکی از مهمترین اهداف حکمرانی سلامت است. همه مردم، فارغ از محل سکونت یا شرایط اقتصادی و اجتماعی، باید از فرصت برابر برای دسترسی به خدمات باکیفیت، ایمن و مقرونبهصرفه برخوردار باشند. کاهش نابرابریهای سلامت، توسعه خدمات در مناطق کمبرخوردار، تقویت نظام مراقبتهای اولیه و توجه ویژه به گروههای آسیبپذیر، از مهمترین اولویتهای این رویکرد است.
در شرایطی که نظام سلامت با چالشهایی همچون تغییر الگوی بیماریها، سالمندی جمعیت، افزایش هزینههای درمان، مخاطرات زیستمحیطی و تهدیدهای نوپدید مواجه است، استقرار حکمرانی سلامت میتواند تابآوری نظام را افزایش داده و زمینه تصمیمگیری سریع، دقیق و اثربخش را فراهم کند. بهرهگیری از ظرفیت هوش مصنوعی، سلامت دیجیتال، پرونده الکترونیک سلامت و تحلیل دادههای کلان نیز از الزامات حکمرانی نوین در حوزه سلامت است.
بر این باور هستیم که حکمرانی سلامت زمانی به معنای واقعی محقق میشود که اعتماد عمومی، شفافیت، پاسخگویی، مشارکت مردم و تعامل سازنده میان همه بخشها شکل گیرد. باید با تکیه بر دانش، نوآوری، اخلاق حرفهای و مشارکت همه ذینفعان، مسیر تحقق این هدف را با جدیت دنبال کرد؛ چرا که توسعه پایدار، بدون سلامت جامعه امکانپذیر نیست و حکمرانی سلامت، زیربنای تحقق این توسعه است.
در همین راستا، اجرای طرح پزشکی خانواده و نظام ارجاع را میتوان یکی از مهمترین جلوههای عملی حکمرانی سلامت دانست؛ طرحی که با هدف استقرار عدالت در دسترسی به خدمات، تقویت نظام مراقبتهای اولیه، ارتقای پیشگیری، مدیریت بهینه منابع، کاهش پرداخت از جیب مردم و افزایش کیفیت و تداوم خدمات سلامت اجرا میشود. موفقیت این برنامه، مستلزم همکاری همه ارکان نظام سلامت، مشارکت مردم و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و مدیریتی است تا بتوان گامی مؤثر در مسیر تحقق سلامت همگانی و ارتقای کیفیت زندگی جامعه برداشت.
دکتر محمود نوری شادکام رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد
