بانگ خبر، به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، این سازمان در سالهای اخیر توسعه مشارکتهای مردمی و بهرهگیری از ظرفیت نهادهای غیردولتی را به یکی از مهمترین راهبردهای خود تبدیل کرده است و این رویکرد بر این باور استوار است که پاسخگویی به مسائل گسترده اجتماعی تنها با اتکا به منابع و ظرفیتهای دولت امکانپذیر نیست و شبکهای از مؤسسات، تشکلهای مردمی، خیرین و فعالان اجتماعی باید در کنار دولت قرار گیرند.
در همین راستا، کارگروه رفع چالشها و نظام مسائل مؤسسات و مراکز غیردولتی با حضور سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی، معاونان این سازمان و مدیران مراکز و مؤسسات غیردولتی برگزار شد تا راهکارهای تقویت تعامل، افزایش مشارکت و رفع موانع فعالیت این مراکز مورد بررسی قرار گیرد.
سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست با تأکید بر اینکه موفقیت در حل مسائل اجتماعی بدون مشارکت واقعی مردم امکانپذیر نیست، گفت: گفتمان حاکم بر سازمان بهزیستی بر این اصل استوار است که اگر به دنبال موفقیت هستیم باید مشارکت را به معنای واقعی کلمه محقق کنیم.
وی افزود: مشارکت نباید شعاری، تشریفاتی یا مقطعی باشد، بلکه باید واقعی، مستمر، نظاممند و مبتنی بر نقشآفرینی مؤثر مردم و بخش غیردولتی باشد.
نهادسازی برای تحقق مشارکت
حسینی با اشاره به اقدامات سازمان بهزیستی برای نهادینهسازی این رویکرد اظهار کرد: برای تحقق مشارکت، نهادسازیهای متعددی در سازمان بهزیستی انجام شده است تا نظام تصمیمگیری مشارکتی از سطح مراکز و استانها تا ستاد سازمان شکل بگیرد و تجربهها، دیدگاهها و پیشنهادهای فعالان میدانی در تصمیمسازیها مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: در همین راستا، انجمن اولیا و مربیان در مراکز تحت پوشش سازمان با هدف توانمندسازی، نظارت و توسعه مشارکت تشکیل شده است همچنین از ظرفیت نخبگان و چهرههای اثرگذار کشور در حوزه بهزیستی بهره میبریم و طرحهای مختلف خود مانند دستهای مهربان، مراقب همراه و… را با آنان به اشتراک میگذاریم تا ضمن دریافت دیدگاههای تخصصی از ظرفیت آنان به عنوان سفیران اجتماعی سازمان استفاده کنیم.
رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر اینکه تصمیمگیریهای سازمان باید بر پایه خرد جمعی باشد، گفت: هرچه بیشتر از ظرفیت مراکز، مؤسسات، متخصصان و اندیشههای متنوع استفاده کنیم تصمیمهای دقیقتر و اثربخشتری خواهیم گرفت.
وی با اشاره به جامعه گسترده مخاطبان سازمان افزود: در حال حاضر بیش از ۲۱۰ هزار دانشآموز و دانشجو و حدود ۱۰ هزار کودک و نوجوان ساکن مراکز شبهخانواده تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند و معتقدیم این گروهها نیز باید در فرآیند تصمیمسازی مشارکت داشته باشند بر همین اساس پارلمان مشورتی دانشآموزی و شبکه مشورتی دانشجویان نخبه را راهاندازی کردهایم تا دیدگاهها و پیشنهادهای آنان در سیاستگذاریهای مرتبط با نوجوانان و جوانان در سازمان مورد استفاده قرار گیرد.
خیریهها همراه بهزیستی
حسینی نقش مؤسسات و مراکز غیردولتی را در شناسایی چالشها و ارائه راهکارهای اجرایی بسیار مؤثر دانست و گفت: بخش مهمی از موفقیتهای سازمان در ماههای اخیر نتیجه همراهی و همکاری این مراکز بوده است اگر این همراهی وجود نداشت امکان افزایش یارانه مراکز در شرایط دشوار جنگ و محدودیتهای مالی فراهم نمیشد.
وی افزود: با وجود تنگناهای اعتباری، یارانه مراکز به گونهای برنامهریزی شد که در ابتدای هر ماه پرداخت شود و همچنین اعتبار کالابرگ مددجویان مقیم مراکز نیز مستقیماً به حساب مراکز واریز شد تا خدماترسانی به جامعه هدف بدون وقفه ادامه یابد.
رئیس سازمان بهزیستی بر استمرار جلسات این کارگروه تأکید کرد و گفت: این نشستها باید علاوه بر بررسی مشکلات موجود، به شناسایی ظرفیتهای جدید و تعریف پروژههای نو برای واگذاری به مؤسسات و مراکز غیردولتی منجر شود تا از توان این بخش در توسعه کمی و کیفی خدمات بهزیستی بیش از گذشته بهره گرفته شود.
تمدید مجوزها باید خودکار انجام شود
حسینی با اشاره به محورهایی که میتواند در میز چالشها و فرصتهای مؤسسات و مراکز غیردولتی مورد بررسی قرار گیرد، اظهار کرد: نخستین موضوع، تمدید مجوز مؤسسات است باید فرآیند تمدید مجوزها بهصورت خودکار انجام شود و تنها در مواردی که اشکال یا تخلفی وجود دارد از تمدید خودکار جلوگیری شود.
وی بازنگری در نظام پرداخت یارانه به مراکز را دومین محور عنوان کرد و گفت: اکنون یارانه تقریباً بهصورت یکسان به همه مراکز پرداخت میشود در حالی که میتوان با طراحی نظام رتبهبندی و ارزیابی عملکرد، پرداختها را بر اساس کیفیت خدمات و عملکرد مراکز انجام داد.
حسینی هوشمندسازی نظام ارزیابی و نظارت را سومین محور دانست و افزود: نظام ارزیابی و مشارکت باید هوشمند شود و با بهرهگیری از ظرفیت هوش مصنوعی، فرآیندهای نظارتی سامان یابد همچنین شبکههای مراکز غیردولتی میتوانند نقش مؤثری در نظارت و حمایت متقابل از یکدیگر ایفا کنند.
رئیس سازمان بهزیستی، بررسی ظرفیتها و محدودیتهای ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه را چهارمین محور این کارگروه برشمرد و تأکید کرد: باید راهکارهای رفع محدودیتهای موجود در این قانون بهصورت کارشناسی بررسی و پیگیری شود.
وی با اشاره به فاصله میان هزینه واقعی ارائه خدمات و یارانههای پرداختی، گفت: با وجود همه محدودیتها، امسال بهطور میانگین یارانه مراکز حدود ۷۰ درصد افزایش یافته است اما همچنان میان قیمت تمامشده خدمات و میزان یارانه پرداختی فاصله وجود دارد از اینرو باید برای ایجاد درآمدهای غیر یارانهای در مراکز برنامهریزی کنیم. استفاده از ظرفیت کالابرگ الکترونیکی یا نصب پنلهای خورشیدی در پشتبام مراکز از جمله راهکارهایی است که میتواند به پایداری درآمد مراکز کمک کند.
حسینی رفع مشکل تعارض منافع برخی مراکز مثبت زندگی را نیز از دیگر موضوعات مهم این کارگروه دانست و اظهار کرد: برخی از مراکز مثبت زندگی از سوی دستگاههای نظارتی مشمول موضوع تعارض منافع شناخته شدهاند. تمام تلاش خود را برای حل این مسئله به کار خواهیم گرفت و این موضوع در کارگروه بهصورت تخصصی بررسی و برای آن راهکار ارائه خواهد شد.
وی همچنین بر توسعه کمی و جغرافیایی میز چالشها و فرصتهای مؤسسات و مراکز غیردولتی در استانها تأکید کرد و گفت: این کارگروه باید علاوه بر توسعه استانی از نظر موضوعی نیز گسترش یابد و با دستگاههای مختلف از جمله سازمان تأمین اجتماعی و سایر وزارتخانهها نشستهای مشترک برگزار کند تا مسائل مراکز با همکاری بینبخشی حلوفصل شود.
رئیس سازمان بهزیستی در پایان با اشاره به رویکرد محلهمحور سازمان، تصریح کرد: در این الگو، مردم محور اصلی توسعه اجتماعی هستند و محله، واحد بنیادین توسعه اجتماعی محسوب میشود. مردمیسازی تنها به معنای ظرفیتسازی نیست بلکه باید مدارس، مساجد، مراکز خدماتی و سایر نهادهای محلی به کانونهای اقدام اجتماعی تبدیل شوند همچنین شبکهسازی بینبخشی، افزایش ظرفیتهای محلی، برندسازی اجتماعی، اعتمادسازی، تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی و پیشگیری و مداخلات زودهنگام، از مهمترین ارکان این رویکرد به شمار میرود.
مردمی سازی بهزیستی با موسسات غیردولتی
در ادامه سید محمدجواد حسینی رئیس مرکز مشارکتهای مردمی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به تشکیل کارگروه رفع چالشها و نظام مسائل مؤسسات و مراکز غیردولتی اظهار کرد: این کارگروه در چارچوب راهبرد هشتم از ۱۲ راهبرد زیستبوم جامع توسعه مشارکتهای سازمان بهزیستی و با هدف تسهیل تعامل با بخش غیردولتی تشکیل شده است.
وی با تأکید بر اینکه مردمیسازی خدمات بهزیستی در مؤسسات و مراکز غیردولتی تجلی یافته است، افزود: شما به عنوان مؤسسات غیردولتی و خیران، بازوان اصلی سازمان در تحقق مشارکتهای مردمی و توسعه خدمات اجتماعی هستید.
حسینی ادامه داد: جلسات مشترک این کارگروه با حوزههای تخصصی سازمان بهصورت مستمر در حال برگزاری است و تاکنون نشستهایی با معاونت سلامت اجتماعی برگزار شده است. گفتوگو و تعامل با مؤسسات و مراکز غیردولتی میتواند بسیاری از چالشها را برطرف کند و زمینه ارائه راهکارهای نو و مؤثر برای ارتقای خدمات را فراهم سازد.
جواد مرزانی معاون مؤسسات و مراکز غیردولتی مرکز مشارکتهای مردمی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی سازمان بهزیستی در این کارگروه گزارشی از اقدامات انجامشده برای تسهیل فعالیت این مراکز ارائه کرد.
وی با اشاره به اجرای ماده ۲۶ قانون سازمان بهزیستی گفت: بر اساس این ماده قانونی از اوایل دهه ۸۰ صدور مجوز برای اشخاص حقیقی و حقوقی و توسعه مشارکت سازمان با بخش غیردولتی در دستور کار قرار گرفت.
مرزانی افزود: با طراحی زیستبوم جامع مشارکت و تدوین ۱۲ راهبرد توسعه مشارکتهای مردمی در دو سال گذشته، کارگروه رفع چالشها و نظام مسائل مؤسسات و مراکز غیردولتی نیز تشکیل شد و تا پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه، ۱۸ جلسه تخصصی با حضور نمایندگان مراکز و بخشهای مختلف سازمان برگزار شد.
وی یکی از مهمترین مطالبات مؤسسات غیردولتی را موضوع اجاره املاک عنوان کرد و گفت: با پیگیریهای انجامشده، مدت تمدید قراردادهای اجاره از یک سال به سه سال افزایش یافت تا مراکز از ثبات بیشتری در فعالیت خود برخوردار شوند.
اصلاح دستورالعمل صدور مجوز
معاون مؤسسات و مراکز غیردولتی مرکز مشارکتهای مردمی سازمان بهزیستی با اشاره به اصلاح دستورالعمل ماده ۲۶ اظهار کرد: در دستورالعمل قبلی، فعالیت مراکز منوط به استقرار در ملکی با حداقل ۸۰ مترمربع مساحت و کاربری تجاری بود اما در بازنگری انجامشده، شرط حداقل متراژ و الزام کاربری تجاری حذف شد تا فرآیند راهاندازی و فعالیت مراکز تسهیل شود.
وی ادامه داد: شرایط تحصیلی مؤسسان نیز تسهیل شده و بر اساس دستورالعمل جدید، وجود حداقل یک نفر با مدرک کارشناسی در میان مؤسسان برای اخذ مجوز کفایت میکند.
وی به موضوع معافیت مالیاتی مؤسسات غیردولتی اشاره کرد و افزود: پیشنهادها و راهکارهای متعددی از سوی مراکز در این زمینه ارائه شده است و با بهرهگیری از مشاوران سازمان امور مالیاتی در تلاش هستیم از ظرفیتهای قانونی موجود برای برخورداری هرچه بیشتر مؤسسات از معافیتهای مالیاتی استفاده کنیم.
در ادامه این نشست، جمعی از مدیران مؤسسات و مراکز غیردولتی، مهمترین چالشها، پیشنهادها و مطالبات خود را در حوزه مشارکتهای مردمی، حمایت از مراکز و توسعه زیرساختهای خدماتی مطرح کردند.
استفاده از توان موسسات برای نوسازی فضا
یوسف اصلانی از فعالان حوزه خیریه، با اشاره به ظرفیت گسترده بخش غیردولتی گفت: در حال حاضر حدود ۱۸ هزار مؤسسه و مرکز غیردولتی با بیش از ۳۰ هزار نیروی انسانی در کنار سازمان بهزیستی فعالیت میکنند، مجموعهای که نه تنها باری بر دوش دولت ندارد، بلکه در بسیاری از حوزهها نیز یاریگر سازمان است.
وی با بیان اینکه در برنامههای هفته بهزیستی جایگاه مشخصی برای تقدیر از مؤسسات خیریه پیشبینی نشده است، افزود: شایسته است یک روز از هفته بهزیستی به مؤسسات خیریه و مراکز غیردولتی اختصاص یابد تا از خدمات و نقشآفرینی آنان قدردانی شود.
اصلانی با تأکید بر ضرورت نوسازی مراکز بهزیستی اظهار کرد: بسیاری از مراکز تحت پوشش سازمان بیش از ۳۰ سال قدمت دارند با مشارکت خیرین میتوان ظرف چهار سال بخش قابل توجهی از این مراکز را بازسازی و نوسازی کرد. پیشنهاد میکنم پویش ملی نوسازی مراکز بهزیستی راهاندازی و از سازمانهای مردمنهاد و خیرین برای مشارکت در این طرح دعوت شود.
وی همچنین بر اهمیت برندسازی مؤسسات خیریه تأکید کرد و گفت: باید اجازه داد خیریهها به برندهای معتبر اجتماعی تبدیل شوند تجربه مؤسساتی مانند کهریزک نشان میدهد برندسازی خیریهها در نهایت به تقویت جایگاه سازمان بهزیستی نیز کمک خواهد کرد.
اصلانی در ادامه خواستار بازنگری در روند انحلال مؤسسات خیریه شد و افزود: برای تبدیل یک خیریه به یک برند اجتماعی سالها تلاش میشود بنابراین در صورت بروز تخلف به جای انحلال مؤسسه با فرد یا مدیر متخلف برخورد شود تا سرمایه اجتماعی ایجادشده از بین نرود.
در ادامه، خاکی مدیرعامل شبکه مراکز شبهخانواده نیز با اشاره به مشکلات مراکز غیردولتی گفت: مهمترین چالش مراکز مسائل مربوط به سازمان تأمین اجتماعی و هزینههای حاملهای انرژی است و ضروری است نمایندگان وزارت نیرو و سازمان تأمین اجتماعی در جلسات این کارگروه حضور یافته و برای حل این مشکلات راهکارهای مشترک ارائه کنند.
در پاسخ به این مطالبات سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به راهکارهای تأمین منابع برای نوسازی مراکز گفت: اتکا به اعتبارات دولتی به دلیل محدودیت منابع پاسخگوی نیازهای موجود نیست از این رو باید از مسیرهایی همچون مولدسازی داراییها و مسئولیت اجتماعی برای تأمین منابع استفاده کنیم.
وی افزود: در حوزه مسئولیت اجتماعی، نقشه مسئولیت اجتماعی ۲۶ استان کشور تدوین شده و برای ۴۵۵ شهرستان پروژههای مشخصی تعریف شده است تا از ظرفیت دستگاهها، بنگاههای اقتصادی و خیرین برای توسعه زیرساختهای بهزیستی بهره گرفته شود.
حسینی همچنین با اشاره به برخی موانع قانونی در نوسازی ساختمانهای دولتی اظهار کرد: در حوزه بهزیستی، تمام اختیارات قانونی مرتبط با این موضوع به کارگروه واگذار شده است همچنین باید موانع قانونی موجود شناسایی و در صورت نیاز در قالب پیشنهادهای قانونی برای اصلاح و ارائه به مجلس شورای اسلامی پیگیری شوند.
در ادامه این نشست، شماری از مدیران مؤسسات و مراکز غیردولتی نیز به بیان دیدگاهها، مطالبات و پیشنهادهای خود پرداختند.
از جمله مهمترین پیشنهادهای مطرحشده، تشکیل کارگروهی مشترک برای بررسی راهکارهای کاهش هزینههای بیمه نیروی انسانی بود تا بخشی از حق بیمه کارکنان مؤسسات خیریه و مراکز غیردولتی از سوی سازمان تأمین اجتماعی یا سازمان بهزیستی تأمین شود. مدیران مراکز با اشاره به افزایش هزینههای بیمه،پ این موضوع را یکی از مهمترین چالشهای پیشروی فعالیت مؤسسات غیردولتی عنوان کردند.
همچنین مدیرعامل انجمن حمایت از معلولان ضایعه نخاعی از رئیس سازمان بهزیستی به دلیل توجه ویژه به افراد دارای آسیب نخاعی و نشاندار کردن این گروه در سیاستهای حمایتی سازمان قدردانی کرد.
