بانگ خبر، به نقل از وبدا، «هدی کوهستانی» عضو هیات علمی دانشکده علوم پزشکی ساوه و متخصص خون شناسی آزمایشگاهی و بانک خون در خصوص فاویسم یا کمبود آنزیم G6PD اظهار کرد: فاویسم یا کمبود آنزیم G6PD یکی از شایعترین اختلالات ارثی گلبولهای قرمز در جهان است که در بسیاری از موارد تا پیش از تماس با عامل محرک بدون علامت باقی میماند؛ اما با تشخیص زودهنگام و آموزش صحیح میتوان از بیشتر عوارض آن پیشگیری کرد.
وی با بیان اینکه کمبود G6PD در نواحی مدیترانه، خاورمیانه، آفریقا و بخشهایی از آسیا شیوع بیشتری دارد، افزود: این بیماری بهصورت وابسته به کروموزوم X منتقل میشود و به همین دلیل در مردان شایعتر است، هرچند زنان نیز ممکن است ناقل یا در برخی موارد مبتلا باشند.
نقش آنزیم G6PD در بدن
کوهستانی در توضیح سازوکار بیماری گفت: آنزیم گلوکز‑۶‑فسفات دهیدروژناز نقش مهمی در محافظت از گلبولهای قرمز در برابر آسیبهای اکسیداتیو دارد. در صورت کاهش فعالیت این آنزیم، گلبولهای قرمز در مواجهه با برخی مواد یا شرایط خاص دچار تخریب زودرس میشوند؛ فرآیندی که به آن همولیز گفته میشود.
به گفته وی، نتیجه این وضعیت میتواند کمخونی همولیتیک حاد باشد؛ حالتی که در آن بدن قادر به جبران سریع گلبولهای قرمز از دسترفته نیست.
عوامل محرک بحران فاویسم
این عضو هیات علمی دانشکده علوم پزشکی ساوه تأکید کرد: بسیاری از مبتلایان در شرایط عادی زندگی طبیعی دارند و تنها در صورت مواجهه با برخی عوامل محرک دچار بحران همولیتیک میشوند.
وی مهمترین عوامل محرک را چنین برشمرد:
مصرف باقلا، بهویژه باقلای تازه برخی داروها از جمله بعضی آنتیبیوتیکها، داروهای ضد مالاریا و داروهای اکسیدان عفونتها که استرس اکسیداتیو بدن را افزایش میدهند برخی مواد شیمیایی مانند نفتالین
دکتر کوهستانی افزود: شناخت این عوامل و پرهیز از آنها مهمترین اصل در کنترل بیماری است.
علائم بحران همولیتیک
وی درباره علائم این وضعیت گفت: علائم معمولاً چند ساعت تا چند روز پس از تماس با عامل محرک ظاهر میشوند و ممکن است شامل ضعف و بیحالی، رنگپریدگی، زردی پوست و چشمها، تیره شدن رنگ ادرار، خستگی شدید، تنگی نفس و گاهی تب، سرگیجه و تپش قلب باشد»
او همچنین یادآور شد: کمبود G6PD یکی از علل مهم زردی شدید نوزادی است و در صورت تشخیص دیرهنگام میتواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد.
وضعیت فاویسم در ایران
کوهستانی با اشاره به وضعیت این بیماری در کشور گفت: فاویسم در ایران نیز شناختهشده است و در برخی مناطق، بهویژه در نواحی شمالی و جنوبی کشور، شیوع بیشتری دارد. افزایش آگاهی عمومی و آموزش خانوادهها میتواند نقش مهمی در کاهش عوارض این بیماری داشته باشد.
راهکارهای پیشگیری و کنترل
وی مهمترین اقدامات پیشگیرانه را شامل موارد زیر دانست:
تشخیص زودهنگام کمبود G6PD، بهویژه در نوزادان مناطق با شیوع بالاتر آموزش خانوادهها درباره غذاها، داروها و مواد خطرناک برای بیماران توجه ویژه به زردی نوزادی و بررسی علل زمینهای آن پرهیز از خوددرمانی و مصرف دارو تنها با نظر پزشک یا داروساز
کوهستانی در پایان خاطرنشان کرد: فاویسم اگرچه یک بیماری ژنتیکی است، اما با آگاهی، آموزش و رعایت اصول پیشگیری میتوان آن را بهخوبی کنترل کرد. فرد مبتلا میتواند زندگی طبیعی داشته باشد، به شرط آنکه عوامل محرک را بشناسد و از آنها دوری کند.
