بانگ خبر، به گزارش مرکز روابط عمومی و امور بین الملل وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، “مظفرعلی کشمیری”، ایرانشناس پاکستانی، در همایش «مواجهه شرق و غرب در اندیشه های علامه محمد اقبال لاهوری» گفت: اقبال شرق را نماد معنویت و غرب را نماینده مادیت میدانست و معتقد بود هر یک واجد ظرفیتها و کاستیهای خاص خود هستند.
وی افزود: اقبال، غرب را محصول تحولات فکری و صنعتی جدید میدانست، اما در عین حال با مظاهر استعماری آن مخالفت میکرد و نظامهایی را که به استثمار ملتها میپردازند، مورد نقد قرار میداد. از نگاه او، مشکل اصلی نه علم و عقلانیت، بلکه بهرهگیری ابزاری و سلطهجویانه از آنها بود.
کشمیری با بیان اینکه اقبال شرق را کانون روحانیت، عشق و نور توصیف میکرد، اظهارکرد: اقبال در عین حال از رکود، بیعملی و نوعی «عقبنشینی روحی» در شرق نیز انتقاد میکرد و معتقد بود شرق نباید در گذشته متوقف بماند. او همانگونه که غرب را به دلیل استثمار و انکار ابعاد معنوی نقد میکرد، شرق را نیز به سبب کمتحرکی و فاصله گرفتن از پویایی تاریخی مورد پرسش قرار میداد.
این ایرانشناس پاکستانی ادامه داد: از منظر اقبال، راه برونرفت از این وضعیت، تقابل صرف میان شرق و غرب نیست، بلکه درآمیختن «عرفان شرقی» و «عقل غربی» است؛ جایی که عقل و عشق در کنار یکدیگر به فعالیت بپردازند و انسان را به سوی تعالی سوق دهند.
وی با اشاره به مفهوم «خودی» در اندیشه اقبال تصریح کرد: اقبال شرق را فرا میخواند تا خودی خویش را بیدار کند و به جای تقلید کورکورانه از غرب، با حفظ هویت و اصالت فرهنگی خود، از دستاوردهای عقلانی و علمی جهان جدید بهره گیرد. به باور او، احیای عزت و توانمندی شرق در گرو همین خودآگاهی و ترکیب متوازن عقل و عشق است.
کشمیری در پایان تأکید کرد: اقبال نه مدافع بیچونوچرای شرق بود و نه شیفته مطلق غرب؛ بلکه هر دو را نقد میکرد و راهی مبتنی بر بازسازی درونی، عدالتطلبی و پرهیز از استثمار را پیش روی جوامع شرقی قرار میداد.
لینک خبر: