بانگ خبر،تحریمهای اقتصادی، محدودیتهای بانکی، افزایش هزینههای حملونقل، نوسانات ارزی و در ماههای اخیر شرایط ناشی از جنگ و تنشهای منطقهای، تأمین دارو، تجهیزات پزشکی و سایر اقلام حیاتی سلامت را به یکی از پیچیدهترین مأموریتهای کشور تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، گاهی یک انتقال بانکی ناموفق، یک تأخیر در ترخیص گمرکی، توقف یک خط تولید در خارج از کشور یا مسدود شدن یک مسیر حملونقل میتواند پیامدهایی فراتر از یک مشکل اداری یا تجاری داشته باشد و مستقیماً بر روند درمان بیماران اثر بگذارد.
شاید برای بسیاری از مردم، کمبود یک دارو یا تأخیر در ورود یک تجهیز پزشکی تنها یک خبر باشد؛ اما برای خانوادهای که چشمانتظار درمان فرزند خود است، برای بیماری که ادامه زندگی او به یک داروی خاص وابسته است و برای پزشکی که هر روز با بیماران خود روبهرو میشود، این موضوع معنایی کاملاً متفاوت دارد. در حوزه سلامت، بسیاری از تصمیمهایی که در جلسات مدیریتی اتخاذ میشوند، در نهایت خود را در زندگی روزمره مردم نشان میدهند.
در ماههای گذشته و همزمان با تحولات منطقهای، بار دیگر اهمیت تابآوری نظام سلامت و ضرورت آمادگی برای مواجهه با شرایط پیشبینینشده آشکار شد. در چنین شرایطی روشن میشود که تأمین سلامت کشور صرفاً با اتکا به رویههای متعارف اداری امکانپذیر نیست و عبور از بحران نیازمند تصمیمگیری بهنگام، هماهنگی مستمر و بهرهگیری از تمامی ظرفیتهای کشور است.
در روزهای آغازین جنگ رمضان، مهمترین دغدغه ما این بود که هیچ بیمار ایرانی به دلیل شرایط جنگی، اختلال در زنجیره تأمین یا محدودیتهای لجستیکی از دریافت خدمات درمانی مورد نیاز خود محروم نشود. این دغدغه تنها یک مسئولیت اداری نبود؛ بلکه تعهدی بود که همه فعالان حوزه سلامت در قبال مردم احساس میکردند.
در آن روزها بار دیگر مشخص شد که بزرگترین نقطه قوت کشور، ظرفیت همکاری میان نهادها و مجموعههای مختلف است. هر زمان که دستگاههای اجرایی، دانشگاههای علوم پزشکی، بخش خصوصی، تولیدکنندگان، واردکنندگان، شبکه بانکی، گمرک، سازمانهای بیمهگر و سایر نهادهای تخصصی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، دشوارترین موانع نیز قابل عبور بوده است.
تجربه سالهای اخیر به ما آموخته است که حل چالشهای تأمین سلامت، بیش از آنکه به ایجاد ساختارهای جدید وابسته باشد، به توانایی ما در همافزا کردن ظرفیتهای موجود وابسته است. در مقابل، هر جا که نگاههای بخشی و جزیرهای بر همکاری غلبه کرده است، حتی سادهترین مسائل نیز به چالشهای پیچیده تبدیل شدهاند.
در همین چارچوب، توسعه ذخایر راهبردی سلامت، خریدهای راهبردی و تجمیعی، تنوعبخشی به مسیرهای تأمین، استفاده از ظرفیتهای مشارکت عمومی و خصوصی و بهرهگیری از توان شرکتهای دانشبنیان، امروز دیگر صرفاً گزینههایی برای ارتقای عملکرد نیستند؛ بلکه بخشی از الزامات حفظ امنیت سلامت کشور به شمار میروند.
هیأت امنای صرفهجویی ارزی در معالجه بیماران نیز در طول سالهای فعالیت خود تلاش کرده است در همین مسیر حرکت کند. بخشی از نتایج این رویکرد در جریان جنگ رمضان نمایان شد؛ دورهای که با وجود شرایط ویژه کشور، روند خدمترسانی و پشتیبانی از مراکز درمانی بدون وقفه ادامه یافت.
در این دوره، نزدیک به دو هزار دستگاه و تجهیز سرمایهای پزشکی به ارزش بیش از ۵۸۰ میلیارد تومان برای دانشگاههای علوم پزشکی کشور تأمین و تحویل شد. همچنین بیش از ۱۴۹ هزار قلم ملزومات مصرفی تخصصی درمانی به ارزش حدود ۲۲۶ میلیارد تومان در اختیار مراکز درمانی قرار گرفت. در کنار این اقدامات، داروهای حیاتی و راهبردی مورد نیاز بیماران نیز تأمین شد تا از بروز کمبود در حوزههای حساس درمانی جلوگیری شود.
این اعداد زمانی مهمتر به نظر می رسند که بدانیم بیمارانی هستند که روند درمان آنها نباید متوقف شود؛ خانواده هایی هستند که نباید نگران دسترسی به خدمات درمانی باشد و پزشکانی هستند که انتظار دارند بتوانند با اطمینان به درمان بیماران خود ادامه دهد.
امروز بیش از هر زمان دیگری معتقدم که مهمترین سرمایه کشور در حوزه سلامت نه صرفاً منابع مالی و نه حتی زیرساختهای فیزیکی، بلکه اعتماد، همکاری و توانایی ما در کنار هم قرار دادن ظرفیتهای موجود است. ظرفیتهایی که در بخش خصوصی، دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، نهادهای اجرایی و مجموعههای تخصصی کشور وجود دارد و در صورت همافزایی میتواند قدرتی بسیار فراتر از مجموع اجزای خود ایجاد کند.
تأمین سلامت در شرایط عادی اهمیت دارد؛ اما توان واقعی یک نظام سلامت در روزهای سخت سنجیده میشود. روزهایی که باید فراتر از مرزهای سازمانی و اداری اندیشید و عمل کرد تا اطمینان حاصل شود که چرخه درمان بیماران متوقف نخواهد شد.
تجربه سالهای اخیر و بهویژه روزهای دشوار جنگ رمضان، بار دیگر این حقیقت را ثابت کرد که هرگاه هدف مشترک، حفظ سلامت مردم باشد، میتوان از پیچیدهترین بحرانها نیز عبور کرد. این تجربه ارزشمند باید سرمایهای برای آینده باشد؛ آیندهای که در آن امنیت سلامت کشور بیش از هر زمان دیگری به هماهنگی، همافزایی و مسئولیتپذیری جمعی وابسته خواهد بود.
مهندس سید حسین صفوی
رییس هیات امنای صرفهجویی ارزی در معالجه بیماران
