بانگ خبر، به نقل از سید شهنام موسوی، متخصص ارتوپدی، جراح استخوان و مفاصل و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در تعریف ساییدگی زانو توضیح داد: در شرایط طبیعی، غضروفهای مفصلی همراه با مایع درونمفصلی، حرکت روان و بدون دردی را برای فرد فراهم میکنند، اما هرگاه به هر دلیلی این غضروف از بین برود، آرتروز رخ میدهد که میتواند خفیف، متوسط یا شدید باشد.
وی علل بروز آرتروز را به دو دسته تقسیم کرد و افزود: افزایش سن و رفتارهای نادرست روزمره از علل اولیه و بیماریهای زمینهای نظیر روماتیسم، تغییر شکل مادرزادی پا یا ضربههای قدیمی که منجر به شکستگی شدهاند، از علل ثانویه بروز آرتروز میباشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تأکید کرد: زمانی که بیمار دچار دردهای مزمن شود، عملکرد روزانه این فرد کاهش مییابد و برای انجام کارهای عادی ناچار به مصرف مکرر مسکن میشود، در این شرایط بیمار باید به پزشک مراجعه کند و هرچه این مراجعه زودتر انجام شود، درمانهای کمتهاجمیتر برای بیمار کاربرد بهتری خواهند داشت.
موسوی با بیان اینکه درمانهای اولیه شامل مصرف داروهای ضدالتهاب و اصلاح روش زندگی است، گفت: کنترل وزن، پرهیز از حرکات فشارآور مانند چهار زانو نشستن یا استفاده از سرویس بهداشتی ایرانی (به دلیل تشکیل زاویه کمتر از ۹۰ درجه زانو) و نیز انجام ورزشهای صحیح، نقش کلیدی در کنترل علائم دارند. در صورت بیپاسخ بودن این اقدامات، نوبت به فیزیوتراپی، آبدرمانی و سپس تزریق داخل مفصلی میرسد.
وی درباره تزریقات مفصلی خاطرنشان کرد: تزریق داخل مفصلی جایگزین جراحی نیست، بلکه مرحلهای پیش از جراحی محسوب میشود. انواع مختلفی نظیر PRP، کورتون و تزریق سلولهای بنیادی برای مراحل اولیه آرتروز کاربرد دارند. در مراحل پیشرفته، تزریق صرفاً برای کاهش درد و همچنین برای افرادی که کاندیدای جراحی هستند اما به دلایلی مانند خطر بالای بیهوشی نمیتوانند عمل کنند، گزینهای تسکیندهنده به شمار میرود.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اهواز جراحی تعویض مفصل را از آخرین انتخابهای درمان آرتروز برشمرد و تصریح کرد: جراحی تعویض مفصل زمانی انجام میشود که تمام روشهای موجود، به درمان پاسخ نداده باشند.
وی درباره سن مناسب جراحی مفصل زانو گفت: برای این جراحی محدودیت سنی وجود ندارد، در هر سنی که درمانهای دیگر برای بیمار جواب ندهد و عملکرد مختل شود، میتوان برای عمل جراحی اقدام کرد؛ البته تأخیر در جراحی تا سنین بالاتر معمولاً به نفع بیمار است.
این جراح استخوان و مفاصل درباره عمر مفصل مصنوعی توضیح داد: پروتزهای کنونی شامل اجزای فلزی و پلیاتیلن هستند و در بهترین شرایط ۱۴ تا ۱۵ سال کارایی دارند. پس از آن، به دلیل ساییدگی، شل شدن یا عفونت، نیاز به تعویض مجدد است که ممکن است در یک یا دو مرحله انجام شود.
موسوی با اشاره به روند بهبودی پس از انجام جراحی گفت: بیمار معمولاً چند هفته پس از جراحی با کمک عصا راه میرود و با همکاری خوب در فیزیوتراپی، تقویت عضلانی و تعادل، بهتدریج بدون عصا حرکت میکند. نتیجه نهایی تعویض مفصل حدود ۴ تا ۶ ماه پس از عمل حاصل میشود، در هفتههای اول مراقبت از زخم و مصرف دارو انجام میشود و پس از ۳ تا ۴ هفته، فیزیوتراپی تقویتی آغاز میگردد. بیماران میتوانند از هفته چهارم تا ششم در صورت کسب تعادل و قدرت عضلانی کافی، رانندگی کنند.
وی در ادامه، بر لزوم انجام ورزش منظم و پیادهروی پس از جراحی تأکید کرد و افزود: اضافه وزن و سبک زندگی نادرست از مهمترین عوامل زمینهساز آرتروز هستند. بنابراین، هرچه وزن بیمار کمتر باشد، فشار بر مفصل مصنوعی کاهش یافته و عمر آن بیشتر میشود. همچنین، نشستن طولانیمدت بهصورت چهارزانو یا استفاده مکرر از سرویس بهداشتی ایرانی به دلیل ایجاد فشار در حداکثر خم شدن زانو میتواند باعث شل شدن زودهنگام پروتز شود، از این رو این حالتها باید به عنوان عادت روزمره ترک گردد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اهواز توصیه کرد: کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم، اجتناب از حرکات فشارآور و انجام ورزشهای صحیح، علاوه بر کاهش فشار بر مفاصل نیاز به جراحی را به تأخیر میاندازد و کیفیت زندگی را بهبود میبخشد.
