بانگ خبر، علی فیروزی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی گناباد در گفتگو با خبرنگار وبدا به تشریح رویکرد جدید برنامه ملی پزشک خانواده و نظام ارجاع پرداخت و اظهار داشت: این برنامه، صرفاً یک الگوی جدید برای ارائه خدمات درمانی نیست، بلکه تحولی اساسی در نگرش نظام سلامت به مفهوم «سلامت» است. در این برنامه، سلامت مردم تنها در مراجعه به پزشک یا دریافت خدمات درمانی خلاصه نمیشود، بلکه ریشههای اصلی بیماریها و نابرابریهای سلامت در بستر زندگی افراد مورد توجه قرار میگیرد.
نقش عوامل اجتماعی در بهبود پایدار شاخصهای سلامت
وی با اشاره به شواهد علمی تصریح کرد: بخش قابل توجهی از وضعیت سلامت افراد تحت تأثیر عواملی همچون شرایط اقتصادی، سطح سواد، اشتغال، مسکن، تغذیه، محیط زندگی و سبک زندگی است؛ عواملی که اگر بهدرستی شناسایی و مدیریت نشوند، حتی پیشرفتهترین خدمات درمانی نیز به تنهایی قادر به بهبود پایدار شاخصهای سلامت نخواهند بود.
دکتر فیروزی افزود: در نسل جدید برنامه پزشکی خانواده، توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) به یکی از ارکان اصلی تبدیل شده است. این رویکرد تلاش میکند به جای تمرکز صرف بر درمان، علل بیماریها را شناسایی کرده و با همکاری بینبخشی، مشارکت مردم و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، از بروز مشکلات پیشگیری کند. در این نگاه، پزشک خانواده تنها ارائهدهنده درمان نیست، بلکه با همراهی تیم سلامت و ذینفعان، نقش فعالی در کاهش شکافهای سلامت ایفا میکند.
جایگاه راهبردی پژوهش در سیاستگذاری نظام سلامت
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی گناباد با تأکید بر جایگاه راهبردی پژوهش گفت: در این رویکرد، پژوهش از تولید مقاله فراتر رفته و به رکن اصلی تصمیمسازی تبدیل میشود. وظیفه معاونتهای تحقیقات، هدایت پژوهشهای مسئلهمحور و تبدیل یافتههای علمی به مداخلات عملی است تا تصمیمها بر پایه نیازهای واقعی جامعه اتخاذ شود.
وی با اشاره به تجربه دانشگاه علوم پزشکی گناباد خاطرنشان کرد: تلاش ما این بوده که نتایج تحقیقات به تصمیمگیری مدیران و اجرای مداخلات عملی در جامعه منجر شود.
نمونههای موفق کاربردیسازی پژوهش در گناباد
دکتر فیروزی به برخی نمونههای موفق در این دانشگاه اشاره کرد:
حوزه سالمندی: پژوهشهای انجامشده درباره سبک زندگی سالمندان و ایمنی فضاهای مذهبی منجر به مداخلاتی مانند مناسبسازی مساجد، نصب رمپ در فضاهای عمومی، راهاندازی «رادیو سالمندان» برای آموزش مستمر و پویشهای غربالگری شد.
سلامت شهری: مطالعات مربوط به نقاط حادثهخیز موتورسیکلت با استفاده از سامانه GIS، اطلاعات ارزشمندی برای اصلاح نقاط پرخطر و بهینهسازی استقرار پایگاههای اورژانس در اختیار مدیریت شهری و امدادی قرار داد. همچنین استانداردسازی تجهیزات پارکها با پژوهشهای مرتبط با ایمنی کودکان انجام شد.
سلامت شغلی: طراحی پانلهای آکوستیکی ویژه صنایع برای کاهش آلودگی صوتی و طراحی میز ارگونومیک برای فرآوری گل زعفران (جهت کاهش اختلالات اسکلتی-عضلانی کشاورزان) از دستاوردهای این رویکرد است.
مدیریت دادهمحور: طراحی سامانه رجیستری بیماران مبتلا به چاقی برای پایش و درمان هدفمند.
مسائل اجتماعی: انجام مطالعاتی در حوزه تابآوری اجتماعی، طلاق، خودکشی و سلامت روان نوجوانان که مبنای طراحی برنامههای آموزشی و مداخلات بینبخشی در مناطق کمبرخوردار قرار گرفت.
همگرایی پژوهش، آموزش و اجرا؛ کلید موفقیت
معاون تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی گناباد با اشاره به آغاز اجرای برنامه ملی پزشکی خانواده تصریح کرد: اکنون این ظرفیت پژوهشی میتواند نقش مهمتری ایفا کند. مأموریت اصلی ما تولید شواهد مورد نیاز مدیران برای تصمیمگیریهای مبتنی بر دادههای واقعی است.
دکتر فیروزی در پایان گفت: موفقیت برنامه پزشک خانواده در گروی کنار هم قرار گرفتنِ آموزش، پژوهش و اجراست و دانشگاه علوم پزشکی گناباد با تکیه بر ظرفیت علمی خود، متعهد به ایفای نقش مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی مردم منطقه است.
